Cục Công viên Quốc gia Mỹ giữ bí mật vị trí cây Hyperion nhằm bảo vệ hệ sinh thái nhạy cảm trước tình trạng quá tải du lịch.

Hyperion, cây cao nhất thế giới (115,5 m), thuộc loài gỗ đỏ vùng ven biển, đang được bảo vệ nghiêm ngặt tại Công viên Quốc gia (Redwood National and State Parks), bang California, Mỹ. Vị trí chính xác của cây vẫn được giữ bí mật nhằm tránh các tác động tiêu cực từ con người.

Cục Công viên Quốc gia (NPS) cho biết nhiều người cố gắng xâm nhập khu vực để tìm kiếm Hyperion, gây thiệt hại nặng cho hệ thực vật xung quanh. Việc bảo mật vị trí là phương pháp bảo tồn phổ biến tại các vùng thiên nhiên nhạy cảm, giúp bảo vệ hệ sinh thái thay vì mục đích "huyền bí hóa" như nhiều người lầm tưởng. NPS thường xuyên cấm du khách tiếp cận những điểm nóng về môi trường nếu tình trạng du lịch quá mức gây tổn hại hệ sinh thái.

Các nhà nghiên cứu cảnh báo hệ sinh thái tại những nơi mỏng manh khó chống lại sự bùng phát du lịch bắt nguồn từ sự nổi tiếng trên Internet. Quy trình phục hồi tự nhiên luôn chậm hơn tốc độ suy thoái, do đó việc hạn chế tiếp cận là cần thiết để duy trì sự sống cho loài cây này.

Loài gỗ đỏ duyên hải vốn đã nổi tiếng với tầm vóc ấn tượng nhưng Hyperion vượt xa tất cả về chiều cao. Dù to lớn, loài cây này lại khá yếu. Nhiều người tin cây to lớn sẽ có bộ rễ đâm sâu vào lòng đất. Sự thật là những cây gỗ đỏ như Hyperion có hệ thống rễ nông, lan rộng theo chiều ngang chứ không phải chiều dọc dưới mặt đất.

Chính vì vậy, lớp đất xung quanh đóng vai trò sống còn trong việc đảm bảo sức khỏe và tuổi thọ của cây. Các hoạt động liên tục của con người có thể phá hủy hệ thống đất nhạy cảm này nhanh hơn nhiều.

Cây gỗ đỏ phụ thuộc vào nhiều điều kiện, bao gồm khí hậu ẩm ướt, mặt đất không bị xáo trộn và thành phần đất phù hợp. Bất kỳ sự thay đổi nào đối với hệ sinh thái này cũng có thể dẫn đến sự suy thoái các điều kiện sống cần thiết. Do đó, các nhân viên kiểm lâm tiếp cận cây như đối tượng đang bị đe dọa tuyệt chủng.

Theo NPS, những du khách nóng lòng muốn tìm thấy cây thường có xu hướng đi chệch khỏi các lối mòn quy định và băng qua những bụi rậm dày đặc. Cuối cùng, họ gây ra tình trạng xói mòn đất, hư hại cây cối xung quanh và làm nén chặt lớp đất ở gốc cây.

Một cây cùng giống với Hyperion. Ảnh: TallSlimTees

Vấn đề du lịch trở nên cấp bách đến mức các nhà chức trách bắt đầu tích cực ngăn cản người dân thực hiện các cuộc tìm kiếm. Họ cảnh báo để tiếp cận Hyperion, du khách buộc phải di chuyển ngoài các tuyến đường mòn, băng qua những môi trường sống vốn không được thiết kế để đón tiếp quá nhiều người đi bộ cùng một lúc.

Nalini Nadkarni, nhà sinh thái học chuyên nghiên cứu về tán cây, đã nhiều lần lưu ý những tác động tiêu cực đến các khu rừng già có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về lâu dài. Trong một chương trình phát thanh, bà đề cập rừng già được hình thành rất chậm qua hàng trăm năm. Vì vậy, bất kỳ sự xáo trộn nào cũng có thể dẫn đến những thay đổi vĩnh viễn cho hệ sinh thái.

Sự hiếu kỳ là cảm xúc thuần túy của con người. Mọi người muốn tận mắt chứng kiến những nơi hoặc đồ vật đang nắm giữ kỷ lục thế giới. Tuy nhiên, Hyperion không chỉ đơn thuần là một thứ để đo đạc. Nó mang ý nghĩa biểu tượng khi sinh vật lớn nhất hành tinh lại mong manh dù đã sống hàng trăm năm và cao hàng trăm mét. Chính sự trớ trêu đó đã khiến câu chuyện về Hyperion trở nên thú vị.

Ý tưởng đằng sau việc bảo vệ vị trí của nó không phải là để ngăn cản sự tò mò. Du khách có thể chiêm ngưỡng rất nhiều cây gỗ đỏ to lớn tương tự trong các công viên của California. Tuy nhiên, thông tin vị trí chính xác của Hyperion được giấu kín để bảo tồn khỏi mối nguy hiểm từ những người muốn tiếp cận quá gần.

Joaquemin, chuyên gia địa lý, sống tại bang Redwood, từng đến được chỗ của Hyperion. Khi đứng dưới chân Hyperion, Joaquemin không khỏi kinh ngạc trước sự mâu thuẫn giữa vẻ ngoài vĩ đại và sự mong manh về sinh học của nó. Anh quan sát thấy Hyperion luôn có một "người bạn" đồng hành đứng cạnh chỉ cách vài mét và lưu ý rằng nền đất xung quanh đang bị xói mòn nghiêm trọng bởi bước chân của những người tìm kiếm trước đó.

"Nếu chỉ nhìn mắt thường, bạn sẽ khó nhận ra nó vì Hyperion không mang lại cảm giác quá khác biệt so với những cây lân cận", anh nói. Tuy nhiên, Joaquemin đã xóa các bài đăng liên quan đến vị trí của cây sau những khuyến cáo từ NPS.

Hyperion tồn tại trong một trong những hệ sinh thái rừng gỗ đỏ già cỗi cuối cùng còn sót lại trên thế giới. Trong quá khứ, rừng gỗ đỏ duyên hải từng trải dài khắp bờ biển phía bắc California.

Ngày nay, các công viên gỗ đỏ đóng vai trò là các khu bảo tồn nhằm gìn giữ những cánh rừng già. Hệ sinh thái này xứng đáng nhận được sự quan tâm không kém cây khổng lồ kia.

"Đôi khi, cách tốt nhất để bảo tồn thiên nhiên là giữ cho một số nơi nằm ngoài tầm tay của con người", tờ Times of India bình luận.

Hoài Anh (Theo Times of India, Joaquemin)